Z ostatniej chwili

Odpowiedź w sprawie stosowania art. 33 Ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 przy wyborze partnerów przez Grantobiorców projektu nr POPC.03.01.00-00-0076/18

Art. 33 ust. 1-3 Ustawy wdrożeniowej przewiduje, że w celu wspólnej realizacji projektu, w zakresie określonym przez instytucję zarządzającą krajowym programem operacyjnym albo instytucję zarządzającą regionalnym programem operacyjnym, może zostać utworzone partnerstwo przez podmioty wnoszące do projektu zasoby ludzkie, organizacyjne, techniczne lub finansowe, realizujące wspólnie projekt, na warunkach określonych w porozumieniu albo umowie o partnerstwie. Podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2164, z późn. zm.), inicjujący projekt partnerski, dokonuje wyboru partnerów spośród podmiotów innych niż wymienione w art. 3 ust. 1 pkt 1-3a tej ustawy, z zachowaniem zasady przejrzystości i równego traktowania. Wybór partnerów jest dokonywany przed złożeniem wniosku o dofinansowanie.

Ustawa wdrożeniowa jasno definiuje w art. 2 pkt. 18 pojęcie „projektu” jako: „przedsięwzięcie zmierzające do osiągnięcia założonego celu określonego wskaźnikami
z określonym początkiem i końcem realizacji, zgłoszone do objęcia albo objęte współfinansowaniem (…)”.

Zgodnie zaś z art. 35 ust. 2 ustawy wdrożeniowej Projektem grantowym jest projekt, którego beneficjent udziela grantów na realizację zadań służących osiągnięciu celu tego projektu przez grantobiorców.

Definicje Projektu oraz Projektu grantowego zawarte w ustawie wdrożeniowej, jak i w Regulaminie Konkursu nr POPC.03.01.00-IP.01-00-003/17 są tożsame.

Podkreślić w tym miejscu należy, że projekt grantowy, którego realizacja stanowi obowiązek grantobiorcy w ramach umowy o powierzenie grantu zawieranej z beneficjentem projektu grantowego - nie mieści się w ustawowym zakresie  definicji „projektu” zawartej w art. 2 pkt. 18 Ustawy wdrożeniowej. Tym samym uzasadnionym będzie uznanie, że grantobiorca nie jest zobowiązany do zastosowania art. 33 Ustawy wdrożeniowej przy wyborze partnera do projektu grantowego. Art. 33 Ustawy wdrożeniowej przewiduje procedurę wyboru partnera do realizacji projektu, a nie projektu grantowego.

Wskazać również należy, że Ustawa wdrożeniowa w art. 35 ust. 3 jasno określa, że grantobiorcą jest podmiot publiczny albo prywatny, inny niż beneficjent projektu grantowego, wybrany w drodze otwartego naboru ogłoszonego przez beneficjenta projektu grantowego w ramach realizacji projektu grantowego. W art. 36  Ustawa wdrożeniowa wylicza katalog obowiązków Beneficjenta grantowego z zaznaczeniem, że katalog ten przybiera formę otwartą i skupia się na częściowym przejęciu i realizacji kompetencji związanych z wdrażaniem programu operacyjnego w odniesieniu do grantobiorców.

Niezbędnym przy wyborze grantobiorców jest wybór takich podmiotów, które najskuteczniej i najlepiej dążyłyby do realizacji celów ‘projektu grantowego’. Tym samym wybór powinien spełniać kryteria wyboru operacji o których mowa w art. 125 ust. 3 rozporządzenia ogólnego (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.) (vide Ostałowski, Jakub. Art. 36. W: Komentarz do ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020. Wydawnictwo Sejmowe, 2016.).

Mimo faktu, że kluczową kompetencją Beneficjenta grantowego jest wybór grantobiorców - Ustawa wdrożeniowa, za wyjątkiem art. 35 ust. 3 mówiącego o „otwartym naborze” (nie precyzując tego pojęcia), tylko w niektórych fragmentach wskazuje na kierunek postępowania przy wyborze. Zasadniczo wybór grantobiorców nie może być arbitralny, tym samym dopuszczonym do oceny winien być każdy podmiot spełniający kryteria podmiotowe – pomocniczo akceptowalne jest odwoływanie się do sformułowań z art. 37 ust. 1 Ustawy wdrożeniowej (tj. kryteriów takich jak między innymi: przejrzystość, rzetelność i bezstronność). Potwierdzeniem powyższego jest § 6 ust. 1 umowy o dofinansowanie, zgodnie z którym beneficjent zobowiązany jest do wyboru grantobiorców w drodze otwartego naboru ogłoszonego przez Beneficjenta, według jawnych kryteriów, z zachowaniem zasad uczciwej konkurencji.

Podkreślić także należy, że z literalnej wykładni art. 36 Ustawy wdrożeniowej (ust. 1 pkt. 3) wprost wynika, że to beneficjent projektu grantowego odpowiada w szczególności za dokonywanie, w oparciu o określone kryteria, wyboru grantobiorców. Przywołany przepis nie odsyła do stosowania w tym zakresie innych regulacji zawartych w Ustawie wdrożeniowej, w tym dotyczących wyboru partnera grantobiorcy.

Procedury regulujące zagadnienie wyboru grantobiorców podlegają zatwierdzeniu przez instytucję właściwą – w tym przypadku właściwą do wyboru projektów i zawierania umów o dofinansowanie. Systemowo – wybór grantobiorców jest czynnością administracyjną – a więc postępowanie dotyczące wyboru i zarazem postępowania odwoławcze winny być uregulowane w drodze ustawy (zgodnie z art. 78 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP) (vide Ostałowski, Jakub. Art. 36. W: Komentarz do ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020. Wydawnictwo Sejmowe, 2016.). Niemniej jednak podkreślić należy, że w bieżącym stanie prawnym to w gestii instytucji właściwych pozostawiono dobór środków zmierzających do oceny wniosków grantobiorców, w tym w zakresie wyboru partnerów przy projektach grantowych realizowanych w partnerstwie. W przedmiotowej sprawie Instytucja Organizująca Konkurs w regulaminie konkursu nie wskazała reguł wyboru partnera przez grantobiorców.  Brak stosownych regulacji w tym zakresie może zostać uzupełniony przez Beneficjenta poprzez odpowiednie stosowanie zasad, które zostały przewidziane dla wyboru partnerów w art. 33 Ustawy wdrożeniowej, co nie stanowi o obowiązku stosowania tego przepisu.